. ଗଞ୍ଜାମ ଡାମରା ଢଗ ଢମାଳି
ଏନ୍ତୁଡ଼ି ଶାଳରୁ ମଶାଣି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ
ଯାଆ ଆସ କଲେ କୁଣିଆ ।
କିଏ ଚିହ୍ନୁ ଥିଲା କୋମଳ ହୃଦୟ
କିଏ ଚିହ୍ନୁ ଥିଲା ମାଣିଆ ।
ଭଲ ତୁମ ବନ୍ଧୁ ପଣିଆ !
ଗୁଡ ଉଖୁଡ଼ାକୁ ପାଳୁଅ ବଢିଆ
ମହୁରକୁ ମାଛ ଗଣିଆ ।
ପ୍ରୟୋଗ କ୍ଷେତ୍ର :- ଢମାଳିଟିର ରଚନାରେ କିଛି ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଓ କିଛି ପରୋକ୍ଷ ଭାବାର୍ଥ ରହିଛି । ଢମାଳିଟିର ପ୍ରୟୋଗ କ୍ଷେତ୍ର ନିମ୍ନରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି ।
ପ୍ରଥମ ଧାଡି:- ଜନ୍ମ ରୁ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନେକ ଲୋକ ସମ୍ପର୍କରେ ଆସି ଥାଆନ୍ତି । ଯାହାକୁ
ଢମାଳିରେ ବର୍ଣ୍ଣନା ଯାଇଛି :-
" ଏନ୍ତୁଡ଼ି ଶାଳରୁ ମଶାଣି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ
ଯାଆ ଆସ କଲେ କୁଣିଆ ।"
ଦ୍ଵିତୀୟ ଧାଡ଼ି:- କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତଙ୍କର କିଛି ନା କିଛି
ଉଦ୍ଦେଶ୍ଯ ଥାଏ । କାହାର ଭଲ ତ କାହାର ଖରାପ ଚିନ୍ତାଧାରା ଥାଏ । ହୃଦୟବାନ୍ ଲୋକ ହୃଦୟ ଚିହ୍ନି ବନ୍ଧୁତା ସ୍ଥାପନ କରି ଥାଆନ୍ତି ଯେଉଁ ମାନେ କି ଦୁଃଖ ସୁଖର ସାଥି ।
କଥାରେ ଅଛି "ସମ୍ପଦ ବେଳେ ସର୍ବେ ସଖା ବିପଦେ ନ ଦିଅନ୍ତି ଦେଖା ।" ଏଭଳି ଚରିତ୍ରର ଅନେକ ଲୋକ ଅଛନ୍ତି ଯେଉଁ ମାନେ ଧନକୁ (ଆଜି କାଲି ଯାହାକୁ ମାଣିଆ ବୋଲି କୌତୁକରେ କହୁଛନ୍ତି) ଦେଖି ବନ୍ଧୁ ବାନ୍ଧି ଥାଆନ୍ତି । ଯାହାକୁ ଢମାଳି ରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରା ଯାଇକି :-
"କିଏ ଚିହ୍ନୁ ଥିଲା କୋମଳ ହୃଦୟ
କିଏ ଚିହ୍ନୁ ଥିଲା ମାଣିଆ ।"
ତୃତୀୟ ଧାଡ଼ି:- ମାଣିଆ ପ୍ରଲୋଭନରେ ଯେଉଁ ଲୋକ ବନ୍ଧୁ ବାନ୍ଧିଥାଏ , ତାକୁ ତାତ୍ସଲ୍ୟ କରି ଢମାଳିରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି:-
"ଭଲ ତୁମ ବନ୍ଧୁ ପଣିଆ !"
ଚତୁର୍ଥ ଧାଡି:- ଗୁଡ ଉଖୁଡା ଓ ପାଳୁଅ ସାଧାରଣତଃ ମୃତ୍ୟୁ ଜନିତ ଶୁଦ୍ଧିକ୍ରିୟା ପଣା ନିମନ୍ତେ ରନ୍ଧନ କରାଯାଏ । ସେହି ଭଳି ଗଣିଆ ମାଛର ମହୁର (ମାଛ ଛିଞ୍ଚଡ଼ା) ମଙ୍ଗଳ ଭୋଜି ରେ ରୋଷେଇ କରାଯାଏ । ହୃଦୟ ବନ୍ଧୁ ଶୁଦ୍ଧିକ୍ରିୟାରେ ଗୁଡ ଉଖୁଡ଼ା ଓ ପାଳୁଅ ସେବନ କଲା ବେଳେ ମାଣିଆ ଲୋଭୀ ବନ୍ଧୁ ମଙ୍ଗଳ ଭୋଜି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଗଣିଆ ମାଛ ମହୁର ଭୋଜନ କରିଥାଏ । ଗୁଡ ଉଖୁଡ଼ା କୁ ଯେମିତି ପାଳୁଅ ବଢିଆ ସେହିପରି ହୃଦୟବାନ୍ ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ହୃଦୟ ବଢିଆ । ମାଛ ମହୁର କୁ ଯେମିତି ଗଣିଆ ମାଛ ବଢଆ ସେହିଭଳି ମାଣିଆ ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ମାଣିଆ ବଢିଆ । କେତେକ ବନ୍ଧୁ ବିପଦର ସାଥୀ ଓ କେତେକ ବନ୍ଧୁ ସମ୍ପଦର ସାଥୀ । ଯାହାକୁ ଢମାଳିରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି :-
"ଗୁଡ ଉଖୁଡ଼ାକୁ ପାଳୁଅ ବଢିଆ
ମହୁରକୁ ମାଛ ଗଣିଆ ।"
ମାଣିଆ ବନ୍ଧୁଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଢମାଳିଟି ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଇ ପାରିବ ।
ରଚନା :- ବ୍ରଜରାଜ ମିଶ୍ର (ରାନୁ)
ଖଲ୍ଲିକୋଟ, ଗଞ୍ଜାମ ।
(ବର୍ତ୍ତମାନ ରାୟଗଡ଼ା)
