★ 'ସାଧବ ଝିଅ' ଓ କବି ଡ. ମାୟାଧର ମାନସିଂହ ★
ଭାଗ : ୧୧ ଉପସ୍ଥାପନା : ଅମୃତେଶ ଖଟୁଆ
_____________________________________
_'ସାଧବ ଝିଅ' - କେବଳ ନୁହେଁ ଏକ ନାରୀଚରିତ୍ର, କେବଳ ନୁହେଁ ଏକ ନାୟିକା ବିଶେଷ । ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ଗୋଟିଏ କିମ୍ବଦନ୍ତୀକୁ ମାୟାଧର ମାନସିଂହ ଯେଉଁ ନିରଳସ ତଥା ଆବେଗ ସମ୍ଵଳୀ ହୃଦୟୋତ୍ଥାନରୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛନ୍ତି, ତାହା କେବଳଞ୍ଚ ପ୍ରେମ କି ଉଦଗ୍ରୀବ ଭାବ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଓଡିଆ ବଣିକମାନଙ୍କ ଅଭିବ୍ୟାପ୍ତି ସହ ତଦାନୀନ୍ତନ ସମାଜରେ ଲୋକ ଚରିତ୍ରର ସମୀକ୍ଷା ଓ ସମ୍ୟକ୍ ଧାରଣା ଏହି କାବ୍ୟକୁ ଦିଏ ଏକ ନବ୍ୟ ଉପପାଦ୍ୟ ।_
_ଏହି ଚଳଣିରେ ଫୁଟିଉଠେ ପୁଣି ସଂସ୍କୃତିର ଅଫୁରନ୍ତ ଧାରା । କବିଙ୍କର ସେହି କୁମାର ପୂନେଇଁରୁ କାର୍ତ୍ତିକ ପୂନେଇଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୋଇତ ଯାତ୍ରାର ସ୍ମୃତି ଉଜ୍ଜୀବନ ସହ ଏହାର ଅନ୍ତରାଳରେ ସୁଲଭ ଓଡିଆ ମାଟିର ଅତୀତ ଗୌରବରାଜି ଅନସ୍ଵୀକାର୍ଯ୍ୟ ଭୂମିକାରେ ସତତ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଅଛି । ଇଏ ଦୁଇପ୍ରାଣର ମିଳନ ନୁହେଁ, ଦୁଇ ଯୁଗ୍ମ ଯୁଗଧାରାର ସମ୍ମେଳନ - ନିରଳସ ଆବେଗ ସହ ସମୃଦ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ସାମାଜିକତା ।_
_ଦଶମ ଅଧ୍ଯାୟରେ ଆପଣ ପଢିଥିଲେ ସାଧବ ପୁଅର ସେହି ବିଚଳିତ ଚଞ୍ଚଳ ଆବେଗବାହୀ ମନର ଧାରଣା। ସେ ବାୟୁ, ତରୁଗୁଳ୍ମରାଜି, ବନ, ଆକାଶକୁ ଶୁଣାଇ ସାକ୍ଷୀ ରଖି କହୁଛି ସେ ଜୀବନର ଯେଉଁ ସବୁ ଉଦାର ବିଳାସ ସଞ୍ଚିରଖିଛି, ସେ କେବଳ ଯେପରି ସେ ସାଧବଝିଅର ମଧୁରତାରୁ ପାଇପାରିଛି, ପାଇ ପାରିଛି ତାର ଉଦାର ହୃଦୟସାରରୁ । ପ୍ରୀତିର ଅମୃତବାହୀ ନିରଲସ ଝରରେ ସେ ମନେ କରିଛି ସବୁ ଶୁଭଙ୍କର ।_
_ଆମ୍ଭେ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଉପନୀତ ହୋଇ ଆସିଛୁ । ତେବେ ଚାଲନ୍ତୁ, ଦେଖିବା ଏସବୁ ମଧ୍ୟରେ କିପରି ଦୁଇ ଯୁଗ୍ମ ଧାରାଙ୍କର ମିଳନ ଘଟିଛି ନାଟକୀୟ ପରିସ୍ଥିତି ଦେଇ ଆଜିର ଏହି ଏକାଦଶ ଧାରାବାହିକ ଭାଗ ମାଧ୍ୟମରେ ।_
(ଧାରାବାହିକ ଭାଗ - ୧୧)
ଭୁଜେ ଭୁଜ ଭିଡାଭିଡ଼ି , ହୃଦେ ହୃଦ ଧରି
ଚରଣେ ଚରଣ ଥାପି ନିବିଡ଼ ସୋହାଗେ,
ଚୁମ୍ଵନ୍ତି ସେ ପରସ୍ପରେ ଜଗତ ବିସ୍ମରି
ଛାଡ଼ି ପୁଣି ଚୁମ୍ଵଦେନ୍ତି ଗାଢ଼ ଅନୁରାଗେ ।
ଇନ୍ଦ୍ରିୟେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟେ ହୁଏ ପ୍ରାଣ ବିନିମୟ
ମୁଖେ ନ ଆସଇ ଭାଷା, ଭରା ସେ ହୃଦୟ ।
ନ ଦେଖିବେ, ନ ପାଇବେ ଯେହ୍ନେ ଆଉ ଆନେ
ସେହି କ୍ଷଣ ପରେ, ନବ ଯୁବକ ଯୁବତୀ
ତେଣୁ ଚାହୁଁଥାନ୍ତି ପ୍ରିୟେ ଏକ ପୋଷେ ପାନେ
କରିବାକୁ ଚିର ସେହି କ୍ଷଣି ମଧୁରତି ।
ସୁଖ ସଙ୍ଗେ ଗୁନ୍ଥା ଚିର ହଜିବାର ଭୟ
ତେଣୁ ତାଙ୍କ ଚିତ୍ତ ଥିଲା ଆଶଙ୍କା- ଅଥୟ !
ମନ୍ଦିର-ଗମନ ଛଳେ ସାଧବନନ୍ଦିନୀ
ଦ୍ଵାର ଖୋଲି ଯାଏ ଚାଲି ଗୃହ ଉପବନେ ।
କେବେ ବା ଅନ୍ଧାର ରାତି , କେବେ ବା ଚାନ୍ଦିନୀ,
ସମୟର ଜ୍ଞାନ କାହିଁ ପ୍ରଣୟିତ ମନେ ?
ସ୍ଥାନେ କାଳେ ପଦେ ଦଳି ଚାହେଁ ସେ ମିଳନ
ବଢ଼ି ନଈ ମାନେ କାହିଁ ତଟର ଶାସନ ?
ପ୍ରଥମେ ଯେ ଦିନ ସାଧୁସୁତା ଦେଖେ ଦୂରୁ
ପ୍ରାଚୀରର ଆରପଟେ ବାନ୍ଧବ ସଙ୍ଗତେ
ବିଦେଶୀ ସାଧବ ଯୁବା, - ତା' କାନ୍ତ କପାଳୁ
ସ୍ଵେଦ ବାରି ବହିଗଲା ଭ୍ରୂଲତାର ଅନ୍ତେ ;
'ଏଇ ତ ସେ' - କହି ସେ ଆପଣାକୁ ଆପେ
ସୁଖ ଭୟେ , ଆଶଙ୍କାରେ ବକ୍ଷେ କର ଥାପେ ।
ତା' ପର ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ହେଲା ପ୍ରଥମ ମିଳନ
ଉପବନ ଏକ କୋଣେ ! ସାଧବ କୁମାରୀ
ଠିଆ ଥିଲା ପଛ କରି ସଲଜ୍ଜ ଲପନ
ବୃକ୍ଷ ଡାଳେ ଧରି, ଅତି ଶଙ୍କିତେ ବିଚାରୀ
କେଜାଣି ବା କି ହୋଇବ ! ଆନନ୍ଦର ପୂର୍ବ
କରିଥାଏ ଜନେ ନାନା ଶଙ୍କାରେ ଅଥର୍ବ ।
ତାକୁ ସେ ଶଙ୍କାରୁ କରି ଉଦ୍ଧାର; ଅଭୟ
ଦେଲା ସେ ସୁନ୍ଦର ଯୁବା , ପାଶେ ଆସି ତାର
ସ୍ନେହେ ଧରି ପ୍ରିୟା କର ପ୍ରେମ-କମ୍ପମୟ,
ନିକଟ ଆସନେ ଏକ ବସାଇ, ଗଳାର
ମଣିମୟ ହାର କାଢି ଧଇଲା ଦି' କରେ
ଧୀରେ ଧୀରେ ପିନ୍ଧାଇଲା ବରାଙ୍ଗୀର ଗଳେ ।
ସରମରେ ସୁକୁମାରୀ ନ ଟେକେ ବଦନ
ପାଶେ ଘୁଞ୍ଚି ତେଣୁ ଯୁବା ଟେକେ ମୁଖ ତାର
ଦ୍ଵିତୀୟା ଚନ୍ଦ୍ରମା ସମ ହସି, ତା ଲପନ
ତରୁଣୀ ଛଟକେ ଘେନିଯାଏ ଅନ୍ୟ ଆଡ଼;
ଦୁଇ ହାତେ ବନ୍ଦୀ କରି ସାହସୀ ତରୁଣ,
ଥାପିଲେ ସେ ମୁଖ ବକ୍ଷେ, ଲଜ୍ଜାରେ ଅରୁଣ ।
ସେ ହେଲା ପ୍ରଥମ ଦେଖା; ପ୍ରତି ରଜନୀରେ
ତା ପରେ ମିଶିଲେ ବେନି ପ୍ରାଣ ବାରେ ବାରେ
ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୋପନେ ଗୁପ୍ତ ସଙ୍କେତ-ସ୍ଥଳୀରେ
ଦିନ ସାରା ଚାହିଁଥାନ୍ତି ମିଳନର କାଳେ;
ବୈଶାଖେ ଧରଣୀ ଯଥା ଅପେକ୍ଷେ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ
ବିପନ୍ନ ନାବିକ ଲୋଡେ ଯେସନ ବେଳାରେ।
ଦେଖା ହେବା ବେଳୁଁ ବିଦାୟର ବେଳ ଯାଏ
ବେନି ମଧ୍ୟେ ନାହିଁ ଥାଏ ତିଳ ବ୍ୟବଧାନ,
ଡେଣା ଛନ୍ଦାଛନ୍ଦି ବେନି ପକ୍ଷୀ ଥିଲା ପ୍ରାୟେ
ରହି , କରୁଥାନ୍ତି ପ୍ରୀତି ଦାନ ପ୍ରତିଦାନ।
ବେନିଏ ଚାହାନ୍ତି ମିଶି ଏକ ହେବେ ପରା
ଚୁମ୍ଵନ , ଆଶ୍ଳେଷ ତା'ର ଚେଷ୍ଟା ପରମ୍ପରା ।
କ୍ରମେ ପଦେ ଅଧେ କଥା ତୁଣ୍ଡରୁ ବାହାର
'ଆସ', 'ବସ', 'ଚାଲିଯିବ' ? 'ଆସିବ ନା କାଲି' ?
କ୍ରମେ ବାଣୀ କରୁଁ ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ପ୍ରସାର
ମୂକତାରୁ ହେଲା କ୍ରମେ କଥା, ଥଟ୍ଟା, ଗାଳି ।
ପ୍ରଗଲ୍ଭ ତ ଚିରକାଳ ରମଣୀ-ରସନା,
ତରୁଣକୁ ଖନା କରେ ତା ବଚ-ରଚନା ।
ବିଦେଶେ କି ଭୋଜନର ସଉଖ୍ଯ-ସମ୍ଭବ ?
ଭାବି, ସୁଗୃହିଣୀ ପରି ଉତ୍ତମ ମିଷ୍ଟାନ୍ନ,
ତରୁଣୀ ଲୁଚାଇ ଆଣି ଖୁଆଏ ସାଧବ -
ପୁଅକୁ , ସୋହାଗେ ପୁଣି ସୁବାସିତ ପାନ
ଗୁଞ୍ଜିଦିଏ ପ୍ରିୟ ଓଠେ ଦୁଇଖଣ୍ଡ କରି,
ଓଠେ ଓଠେ ନିଅନ୍ତି ତା ହୋଇ ଛଡ଼ାଛଡି଼ ।
_ଏହି ପରିଚ୍ଛେଦ ବା ଭାଗରେ ଦେଖିବାକୁ ପାଇଲୁ ଦୀର୍ଘ ବାସନାନ୍ତେ ନବଯୁବା ଓ ବିରହିଣୀ ସାଧବ ଯୁବତୀର ମିଳନ ଦୃଶ୍ୟ । ଭୁଜାଲିଙ୍ଗନ କରି କ୍ଷାନ୍ତ କରୁଛନ୍ତି ସେ ବିଗଳିତ ହୃଦୟକୁ, ନିବିଡ ଭାବର ସନ୍ଧାନରେ ଖୋଜି ବୁଲୁଥିବା ପ୍ରାଣ ଧରିଛି ଉଶ୍ଵାସ । ମନ୍ଦିର ଗନ୍ତବ୍ୟ ଛଳରେ ସାଧବ ଯାଇଛି ନିଜ ଉପବନକୁ ।_
_ତତ୍ପର ଦିନ ବିଦେଶୀ ସାଧବ ଯୁବା ଦେଖିଛି ଜଣଙ୍କୁ ବନ୍ଧୁଙ୍କ ସହିତ ଆଳାପ କରୁଥିବାର । କାନ୍ଥ ପରପାରି ସେ ଦେଖିଛି କି ନାହିଁ, ଭ୍ରୁଲତାରୁ ଟୋପା ଟୋପା କରି ସ୍ଵେଦ ବାରି ଭରା ଆଖି ଦୁଇ ସୁଖାଶୟ ହୋଇ ଛାତିରେ ହାତ ଦେଇ ତା ମନକୁ କହେ , "ଏଇ ତ ସେ !" ପ୍ରାପ୍ତିର ଆକାଂକ୍ଷିତ ମୁହୂର୍ତ୍ତ !_
_ଜଣେ ଏକନିଷ୍ଠ ପ୍ରୀତିପୂଜାରେ ସେ ପୁଣି ଭେଟି ଦେଉଛି ନାନାବିଧ ସୁବାସିତ ତାମ୍ଵୁଳ (ପାନ) । ଏଠାରେ ସାଧବ ଝିଅ ଯେ କେତେ ଅପେକ୍ଷା କରିଥିଲା, ଏହି ଧାଡିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଖୁବ୍ ଅନୁମେୟ । ଲଜ୍ଜାଶୀଳ ନୟନରେ ଅନେଇ ଥିବା ସାଧବ ଝିଅର ସେ ଦ୍ଵିତୀୟା ଶଶୀ ପରି ଚକୋରବତ୍ ତା ମୁଖଦର୍ଶନ କରିଅଛି । ଆଉ ନିଜ ବେକରୁ ମଣିରତ୍ନ ହାର କାଢି ସାଧବ ଝିଅର ଲଜ୍ଜା ନିବାରଣ କରି ଭେଟି ଦେଇଛି ତା ଗଳାରେ ।_
କ୍ଳାନ୍ତି ଛଳକରି ସୁକୁମାରୀ ପଡେ ଢଳି
ବେଳେବେଳେ ଯୁବା କୋଳେ ମୃତ ପକ୍ଷୀସମ,
ଦେଖେ ଯୁବା ପ୍ରିୟା ଗଣ୍ଡ ଜୋଛନାରେ ଝଳି
ବକ୍ଷେ ଛାୟା-ଆଲୋକର କ୍ରୀଡ଼ା ମନୋରମ ।
ପ୍ରାଣର ପରମ ପ୍ରେୟ ସେ ନବ ରୂପସୀ–
ଗଣ୍ଡେ ଚାହୁଁ ଚାହୁଁ ଡେରି ହୋଇଯାଏ ନିଶି ।
ଏମନ୍ତେ ତରୁଣ-ପ୍ରୀତି ଉଚ୍ଛନ୍ନ, ଉଦ୍-ବେଳି,
ଚାଲିଲା ଗୋପନେ କିଛିକାଳ ବାଧାହୀନ,
ବେଳାଚାରୀ ମୃଗସମ, ପ୍ରଣୟୀ ଯୁଗଳ
ଲଘୁପଦ କ୍ଷେପି କାଟିନେଲେ କିଛି ଦିନ ।
ଲଘୁ କରିବାରେ ଗୁରୁ ଭାର ଜୀବନର
ନିଜରେ ଦେବାଠୁ କିବା ଅଛି ଶ୍ରେଷ୍ଠତର ?
ଜୀବ ହୁଏ ଶିବ, ଦେଲେ ନିଜେ ବହୁ ପାଇଁ
ପ୍ରେମିକ ହୁଅନ୍ତି, ଦେଲେ ଦୁଇ ପରସ୍ପରେ,
ବହୁ-ହିତ-ସୁଖ ମହାଜନେ ସିନା ପାଇ,
ପ୍ରୀତି ଦେଇ ସେହି ସୁଖ ଭୁଞ୍ଜନ୍ତି ଅପରେ।
ପ୍ରୀତି, ପୂଜା ଶୁଭକର୍ମ ଏକ ଉପାଦାନ
ସ୍ଥାନ ଭେଦେ ଦିଶେ ଥିବା ପରି ବ୍ୟବଧାନ ।
ଇଚ୍ଛନ୍ତି ଯୁବତୀ ଯୁବା ଦେବେ ଆଉ ନେବେ
ଦେହ, ହୃଦ, ପ୍ରାଣ, ଅଶ୍ରୁ, ଅନ୍ତର, ବାହାର ;
ସାଧବଙ୍କ ସୁତ ସୁତା ମିଳିଯାନ୍ତି ଯେବେ
ବହୁ ଅପେକ୍ଷାରେ, ତାଙ୍କ ପ୍ରାଣର ଜୁଆର
ମିଶିବାକୁ ପରସ୍ପରେ ଧାବଇ ଉତ୍କୂଳ,
ଚୁମ୍ବକ, ଅୟସେ ଯଥା କରଇ ଆକୁଳ ।
ନବୀନ ମିଳନ ସୁଖେ ମଗ୍ନ ବେନି ଜନ
ଅନଭିଜ୍ଞ ଦୁହେଁ , ଭାବୁଛନ୍ତି ସେହି ଶେଷ,
ଦିନେ ହେଲେ ନ କରନ୍ତି ମନେ ବିଚାରଣ
ୟା ପରେ ଭବିଷ୍ୟେ ଅଛି ସୁଖ ଅବା କ୍ଳେଶ।
ଥିବ କି ଏ ସ୍ନେହ ଚିର? – ବାଳା ନ ପଚାରେ ;
ଆଶଙ୍କାର ଚିହ୍ନ ନାହିଁ ତରୁଣ ଆତ୍ମାରେ ।
ପରସ୍ପରେ ଭୋଗି ଦୁହେଁ ଥାଆନ୍ତି ବିଭୋର ;
ଦିନେକ ମାଲୁଣୀ ଦେଲା ଚମକ ସମ୍ବାଦ
ଜଗୁଥିବା ଛକି ଛକି ରାଜ-ଗୁପ୍ତଚର
ଜାଣି ଏଥି ଯୁବକର ଗମନ ଅବାଧ ।
ସେଦିନ ମିଳନ ବେଳେ ଯୁବତୀ ପ୍ରସ୍ତାବେ
"ଚାଲ ଘେନି ମତେ ଲୁଚାଇଣ ତବ ନାବେ।"
ଦିନେ ଦୁହେଁ ଲୁଚି ହେଲେ ଦାଣ୍ଡକୁ ବାହାର
କୃଷ୍ଣ ନିଶୀଥରେ, କରି ଆଗକୁ ଯୋଗାଡ଼
ପାଦେ କଲା ବିଶ୍ଵସ୍ତା ଯେ ମାଳୁଣୀ ଜୁହାର;
ଦୁର୍ଗା ସ୍ମରି କଲେ ଦୁହେଁ ଶୁଭେ ପାଦ-ଚାର
କିଛି ଦୂର ଯାଇଛନ୍ତି, ଶୁଭିଲା ପଶ୍ଚାତୁଁ
ଆସିବାର ତାଙ୍କ ଆଡେ ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ା ଟାପୁଁ ।
_ଅକସ୍ମାତ୍, ମାଲୁଣୀର ସମ୍ବାଦ ପାଇ ଛନକା ପଶିଛି ଦୁଇ ପ୍ରାଣକୁ । ରାଜପୁତ୍ର ନିୟୋଜିତ ଗୁପ୍ତଚର ମାନେ ଜାଣି ସାରି ଥିଲେ ଏ ଦୁହିଁଙ୍କ ଅବାଧ ଗତିବିଧି ସବୁ । ତେଣୁ, ସେମାନେ ଚାଲି ଯାଉଥିଲେ ନିଜ ନାବକୁ ସାଧବ ଝିଅକୁ ଘେନି । ଘନକୃଷ୍ଣ ନିଶା ସମୟ । ହଠାତ୍ ଦୂରରୁ ଦ୍ରୁତ ବେଗରେ ଶୁଭୁଛି ଘୋଡାର ଟାପୁ.... କିଏ ଆଗତ ହେବାକୁ ଅଛି ପଛରୁ ?_ .......
( ପରବର୍ତ୍ତୀ ଧାରାବାହିକ ଭାଗରେ ...... କ୍ରମଶଃ .. . )
_ଉପସ୍ଥାପନା : ଅମୃତେଶ ଖଟୁଆ_
No comments:
Post a Comment